(Những bức tường đỉnh núi Dương Gia Giới - di sản thiên nhiên thế giới hiếm có trên toàn cầu.)
Đoàn khảo sát châu Phi tham quan Vũ Lăng Nguyên
“Địa hình Trương Gia Giới được tạo hóa ban tặng, đẹp đến mê hồn, sinh thái xanh tươi, nguồn tài nguyên di sản độc đáo được bảo tồn nguyên vẹn, càng khiến lòng người say đắm.” Đó là cảm nhận của đoàn khảo sát giao lưu văn hóa đến từ châu Phi sau khi tham quan khu vực Vũ Lăng Nguyên - vùng lõi của khu danh thắng Trương Gia Giới, di sản thiên nhiên thế giới, vào ngày 12 tháng 10.
Những năm qua, Vũ Lăng Nguyên vừa phát triển kinh tế du lịch, vừa kiên trì quan điểm “thành công trong việc xin công nhận di sản chính là khởi đầu của việc bảo vệ di sản” và nguyên tắc “quy hoạch khoa học, quản lý thống nhất, bảo vệ nghiêm ngặt, sử dụng lâu bền”, từ đó bước ra con đường phát triển xanh, carbon thấp, bền vững, để di sản thiên nhiên thế giới và “xanh - carbon thấp” cùng thành toàn cho nhau. Tại Kỳ họp lần thứ 39 của Ủy ban Di sản Thế giới Liên Hợp Quốc tổ chức tại Bonn, Đức năm nay, nghị quyết về tình trạng bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới Vũ Lăng Nguyên, Trương Gia Giới, Hồ Nam đã được đại hội thông qua thuận lợi, việc thực hiện nghĩa vụ theo Công ước Di sản Thế giới của Liên Hợp Quốc cũng được ghi nhận.
Khu vực và phạm vi di sản thế giới
Di sản thiên nhiên thế giới Vũ Lăng Nguyên nằm trong địa phận thành phố Trương Gia Giới, phía tây bắc tỉnh Hồ Nam, tổng diện tích 390,8 km2, trong đó vùng lõi di sản thế giới là 264 km2, vùng đệm là 126,8 km2. Ngày 7 tháng 12 năm 1992, khu danh thắng Vũ Lăng Nguyên gồm ba khu danh thắng lớn là Công viên Rừng Quốc gia Trương Gia Giới, Tác Khê Dục và Thiên Tử Sơn đã được UNESCO đưa vào “Danh lục Bảo tồn Di sản Thiên nhiên Thế giới”. Nhằm duy trì tốt hơn giá trị phổ quát nổi bật của khu di sản Vũ Lăng Nguyên, chính quyền Vũ Lăng Nguyên đã lần lượt áp dụng một loạt biện pháp hiệu quả, bao gồm việc di dời các khách sạn, nhà nghỉ và khu dân cư xây dựng trái phép ảnh hưởng đến cảnh quan thị giác trong khu di sản. Từ năm 1999 đến năm 2001, chia làm hai giai đoạn, đã tháo dỡ 124 cơ sở tiếp đón trong vùng lõi danh thắng, di dời 546 hộ với 1791 nhân khẩu thường trú, diện tích tháo dỡ lên tới 191.000 m2. Hiện nay, Vũ Lăng Nguyên đang tổ chức khởi động đợt di dân lớn lần thứ ba trong khu danh thắng, đợt đầu dự kiến đầu tư hơn 900 triệu nhân dân tệ để di dời 1530 cư dân gốc sinh sống lâu đời trong vùng lõi danh thắng, tháo dỡ 100.000 m2 công trình kiến trúc, khôi phục sinh thái tự nhiên, bảo vệ môi trường tự nhiên của di sản.
Vũ Lăng Nguyên còn cấm triển khai mọi hoạt động xây dựng và thương mại trong khu di sản có thể làm tổn hại đến tính chân thực và tính toàn vẹn của cảnh quan rừng đá sa thạch, cũng như có thể phá hoại đa dạng sinh học; sử dụng phương tiện giao thông nội bộ thân thiện môi trường, hạn chế xe cơ giới bên ngoài đi vào; kiểm soát chặt chẽ số lượng và quy mô du khách trong phạm vi sức chứa môi trường; tăng cường phòng chống và giám sát thiên tai địa chất cũng như tăng cường bảo vệ môi trường hang động, v.v. Đồng thời, tăng cường bảo vệ và tuyên truyền về môi trường sinh thái, mở rộng phạm vi bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ tuyệt đối các loài nguy cấp và môi trường sống của chúng, bảo vệ nghiêm ngặt thảm thực vật tự nhiên. Hiện nay, rừng đá sa thạch, cột đá, cảnh quan karst, hẻm núi, các loài sinh vật, thảm thực vật, sinh thái và tất cả các yếu tố khác đóng góp vào giá trị thẩm mỹ của Vũ Lăng Nguyên đều được bảo vệ và giám sát nghiêm ngặt.
Bảo vệ di sản theo pháp luật và quy định
Bảo vệ di sản theo pháp luật và quy định. Vũ Lăng Nguyên đã thiết lập và hoàn thiện các biện pháp pháp quy bảo vệ di sản nghiêm ngặt, biên soạn và thực hiện “Quy hoạch tổng thể khu danh thắng trọng điểm quốc gia Vũ Lăng Nguyên”, ban hành “Điều lệ bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới Vũ Lăng Nguyên tỉnh Hồ Nam”, tăng cường năng lực thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường. Kết quả giám sát không khí và nguồn nước gần 10 năm qua cho thấy, vấn đề ô nhiễm nước và ô nhiễm không khí tại khu di sản Vũ Lăng Nguyên đã được giải quyết, các mối đe dọa từ thương mại hóa, đô thị hóa đối với khu di sản cũng cơ bản được loại bỏ. Đã lần lượt đầu tư 120 triệu nhân dân tệ xây dựng nhà máy xử lý nước thải La Cổ Tháp và Tác Khê Dục, đưa lượng nước thải xả ra đạt tiêu chuẩn quốc gia. Từ năm 2005 đến nay, chất lượng nước mặt tại hai mặt cắt Kim Tiên Khê và Thủy Nhiễu Tứ Môn đều đạt tiêu chuẩn loại I quốc gia, chất lượng nước nguồn nước uống của toàn khu đều đạt loại I, tỷ lệ đạt chuẩn chất lượng nước là 100%. Hiện nay, diện tích đất xanh, diện tích phủ xanh, diện tích đất xanh công cộng của khu đô thị Vũ Lăng Nguyên lần lượt đạt 88,19 ha, 104,62 ha, 28,94 ha; tỷ lệ đất xanh, tỷ lệ phủ xanh, diện tích đất xanh công cộng bình quân đầu người vượt tiêu chuẩn thành phố vườn cấp tỉnh lần lượt là 7,46%, 11,28%, 5,58 m2. Thông qua thực hiện các dự án xanh, tỷ lệ che phủ rừng của toàn khu đạt 83%, tỷ lệ che phủ rừng của vùng lõi danh thắng đạt 98%, chất lượng không khí khu danh thắng duy trì tốt quanh năm, trở thành “đại dưỡng khí tự nhiên” đúng nghĩa, số ngày chất lượng không khí tốt quanh năm của khu đô thị đạt trên 350 ngày.
Trong quá trình bảo vệ di sản, Vũ Lăng Nguyên còn chú trọng tăng cường nghiên cứu địa chất và địa mạo. Năm 2010, tại Hội thảo học thuật quốc tế về địa mạo Trương Gia Giới, địa mạo rừng đá sa thạch đã được giới học thuật quốc tế chính thức đặt tên là “địa mạo Trương Gia Giới”. Năm 2011, Trung tâm Nghiên cứu chung về địa mạo Trương Gia Giới do Ban Quản lý công viên và Viện Nghiên cứu Khoa học Địa lý và Tài nguyên thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đồng xây dựng đã được khánh thành, triển khai “Dự án nghiên cứu và ứng dụng phòng chống thiên tai của Công viên Trương Gia Giới”. Đồng thời, còn xây dựng cơ sở dữ liệu bảo vệ di tích địa chất, Bảo tàng Công viên Địa chất Thế giới Trương Gia Giới và một hệ thống giám sát hoàn chỉnh để bảo vệ di sản thiên nhiên.
Nâng cao trình độ bảo vệ di sản
Nhằm nâng cao hơn nữa trình độ bảo vệ di sản, Vũ Lăng Nguyên còn thành lập Cục Quản lý khu danh thắng Vũ Lăng Nguyên và Công viên Rừng Quốc gia Trương Gia Giới, xây dựng thể chế quản lý hành chính có lợi cho phát triển đô thị điểm đến du lịch và bảo vệ khu di sản. Đồng thời “tăng lực” trong đào tạo nhân tài, giáo dục cộng đồng và bảo vệ di sản. Đặc biệt, đưa “Điều lệ bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới Vũ Lăng Nguyên tỉnh Hồ Nam” vào nội dung giáo dục giảng dạy ở trường tiểu học và trung học. Thông qua công tác tuyên truyền giáo dục mạnh mẽ, toàn khu đã hình thành bầu không khí bảo vệ di sản đậm đà.
Cùng với ảnh hưởng thương hiệu di sản thiên nhiên thế giới Vũ Lăng Nguyên không ngừng nâng cao, ngày càng nhiều du khách trong và ngoài nước đến Vũ Lăng Nguyên trải nghiệm du lịch di sản thiên nhiên, thưởng thức sức hấp dẫn kỳ diệu của địa mạo Trương Gia Giới - di sản thiên nhiên thế giới. Từ năm 2011 đến nay, lượng du khách tiếp đón tại vùng lõi danh thắng Vũ Lăng Nguyên hàng năm vượt quá 3 triệu lượt người, đạt được hiệu quả đôi bên cùng thắng giữa bảo vệ di sản và hiệu quả kinh tế du lịch.